Müziksever ortaokul öğretmeni Jerome Cler’in, Çameli yaylalarında yaşayan köylülerle 16 yıl önce kurduğu sağlam dostluk köylülere uluslararası şöhret, Cler’e doktora ve Sorbonne Üniversitesi’nde doçentlik getirdi. 1994’ten bu yana Radio France, Cler’in kayıtlarından üç CD yayımladı. Bunlardan biri Fransa’da Diapason d’Or ödülü aldı. Yayla müzikçilerinin hayatı belgesel oldu; Avrupa’yı dolaşıp konser, Sorbonne’da ders verdiler. Gideniz ve Masıt havalarının dünyaya duyulması için çaba harcayan, ölen müzikçilerin yerine gençlerin yetişmesini sağlayan Cler, kendini bu geleneğin yaşaması konusunda sorumlu hissettiğini söylüyor. “Yayla” ekibinin Türkiye’deki ilk albümü, Fransa’dan 13 yıl sonra, 2007’nin ilk günlerinde yayımlandı. Cler ve Yayla ekibiyle dostluklarını, müzik serüvenlerini konuştuk. Kıran Dağı’nın…
Yazar: Editör
Almanya’da doğan, yaşayan Cemil Koçgün, Tunceli’nin dağ köylerindeki pirlerden, dedelerden derlediği mistik türküleri söylüyor. Zazaca, Kırmançe, Türkçe bu ezgiler Kürt Alevilerin, yani Kızılbaşların dinsel müziği. Albümüne arınmak anlamında Heya adını vermiş. Kristal berraklığında kaydedilen cura, bağlama, gitar, duduk ve insan sesini, etkileyici bir sadelikle kullanıyor. “Heya gönlü açık herkese hitap ediyor. Kızılbaş kültürüne önyargıyla yaklaşanların da dinleyip kendilerinin karar vermesini arzu ediyorum” diyor. İnanç ve kültür çeşitliliği açısından, yaşayan müze görünümündeki Anadolu’nun az bilinen ögelerinden biri Kızılbaş kültürü. Tunceli’den Sivas’a, Tokat’tan Çanakkale’ye uzanan geniş bir coğrafyada izleri görülse de kısıtlı bir topluluk içinde kalmış. Nedeni, tarih boyunca farklı olmanın bedelini…
Çoksesli müziği, dansları, resmi ve yemekleriyle yüzlerce yıllık zengin etkileşimlerin ürünü Gürcü sanatı… İberya Özkan “Dünyada çok ünlü, fakat Türkiye’de yeterince tanınmıyor” diyor. İstanbul Kadıköy’de 2011’de açtığı Gürcü Sanat Evi’nde müziğinden el sanatlarına komşumuzun kültürel zenginliklerini sergiliyor. Unutulmaya başlanan Gürcü şarkılarını köy köy dolaşıp, ortaya çıkartan, yaşlılar ve gençlerden oluşan korolar kuran, albümler hazırlayan İberya Özkan Melaşvili, Kafkas kültürüyle ilgilenenlerin yakından tanıdığı bir isim. Kafdağı Müzik Grubu’nun kurucusu olan Melaşvili’nin asıl mesleği mimarlık. Dedeleri Osmanlı-Rus Savaşı (1877-78) döneminde Gürcistan’dan Anadolu’ya göç etmiş. Anne tarafı İnegöl’ün Hayriye Köyü’ne, baba tarafıysa Balıkesir’in Gönen İlçesi’ne yerleşmiş. Çocukluk yılları Hayriye Köyü’nde geçen Melaşvili’nin evinde…
Hayatı boyunca Karabük Demir İşletmeleri’nde memurluk yapan İrfan Yılmaz, bir yandan saz çaldı, türküler besteledi. Deyişleri folklor araştırmacısı Prof. Dr. İlhan Başgöz’ün dikkatini çekti. Indiana Üniversitesi’nden öğrencileriyle Karabük’e gidip ozanla görüşmeler yaptı. Yılmaz 80 yaşına ulaştı ve bugün bağlaması hâlâ yanı başında. Oğlu Kaan Ahmet, ozanla müzik serüvenini konuştu… Saz çalmaya ne zaman başladınız? – 1955 yılında Saz çalmaya sizi özendiren neydi? – Bir başka kadına aşık olmak. “Bir tek bakışı değdi canıma” diye şiirlerimin birisinde de bahsetmişimdir bu sevdadan. Saz ile tanışmanız nasıl oldu? – 16 yaşındayken beni evlendirdiler. Evlendikten sonra köydeki benden yaşça büyük olanlar “evlilikten memnun musun”…
İnti İllimani, 1960’ların sonunda Şili’den Latin Amerika’ya yayılan Nueva Cancion (Yeni Şarkı) akımının en önemli dört temsilcisinden biriydi. 1973’teki askeri darbeden sonra Victor Jara katledildi, Quilapayun Grubu yedi parçaya bölündü. Geriye Parra’lar ve o kaldı. 12 yıl Fransa’da sürgünde yaşayıp 1988’de geri döndüklerinde 15 yaşındaki çocuklar tüm şarkılarını ezbere söylüyordu. And Dağları’nın binlerce yıllık enstrümanlarını, sihirli Inka melodilerini ”yaşanabilir bir dünya” arzusuyla birleştiren Inti Illimani 35 yıl ve 30 albümden sonra hâlâ sapasağlam ayakta. 2003 Temmuzu’nda İstanbul’a gelecekleri açıklanınca grubun peşine düştük. ”Aradan geçen zamanda sürgün ve kişisel tecrübelerimiz müziğimize Akdeniz, Küba, Afrika renklerini de kattı” diyen Horacio Duran’ı İtalya…
“Günaha Çağrı” ve “Dead Man Walking”… Bu iki filmde duymuştuk Civan Gasparyan’ın hüzün üflediği çalgısını. Ardından Peter Gabriel, L.A Filarmoni ve gitarcı Michael Brook’la yaptığı çalışmalar geldi. Biz de hayatının 60 yılını “duduk”a adayan ustanın peşine düştük. Erivan’ın çok zor duyulan telefon hatlarından 1996’da ilk kez aradığımızda “Türkiye’de yaşayan Ermeni var mı” diye sormuştu. 1999’da ikinci kez aradığımızda yine kızının yardımıyla görüşmüştük ve bize hayatını, müziğe bakışını anlatmıştı. Bu röportajdan sonra Gasparyan üç kez konser için Türkiye’ye geldi, gitarcı Erkan Oğur’la Fuad albümünü kaydetti. İşte Gasparyan’ın ağzından, bir kayısı çubuğuyla dünyayı büyülemenin sırrı. Topu topu iki karış uzunluğunda, kaval benzeri bir çalgı.…
30 yıldır Avrupa Çingene müziğini yorumlayan Fransız grubu Bratsch, kurucularından Dan Gharibian’ın Harput kökenli olması nedeniyle hep Anadolu Müziği’ne yakın oldu. “Biz nasıl çalacağımıza aklımızla değil yüreğimizle karar veririz” diyen Gharibian müziklerinin günün birinde gelenekselleşeceğini savunuyor. 2002’de Türkiye’ye yollarının düşeceğini öğrenince, Bratsch’ın derviş ruhlu kurucusunu çevirmen arkadaşımız Yelda Başaran ile Fransa’dan aradık. Grubun kuruluşunu, albümlerinin üzerine yapıştırdıkları 1 fenik’in öyküsünü, cazla bağlantılarını konuştuk. Rien Dans Les Poches albümündeki 1 feniklik indirim için teşekkür ederiz. Bu sürprizi dinleyicilerinizle hazırladığınızı okuduk. Albüm üstüne yapıştırılan binlerce 1 fenik’i toplama işini nasıl organize ettiniz? – Rien Dans Les Poches albümümüzün prodüktörlüğünü bir Alman şirket…
Birol Topaloğlu radyolarda dinleyip, TV’lerde seyrettiğimiz Lazların “sanal,” sergiledikleri kültürün ise yapay olduğunu iddia ediyor. “Lazlar hep horon tepmez, ağıt da söyler” diyen Topaloğlu sekiz yıl önce mühendislik diplomasını çekmeceye koydu; memleketi Rize’yi adım adım gezip sözel kültürü derlemeye başladı. O gün bu gündür anadilinde öğrendiği türküleri dünyanın önemli müzik merkezlerinde söylüyor, CD’ler kaydediyor. Topaloğlu’yla 2002’nin ilk günlerinde İstanbul’da verdiği konser öncesinde buluşmuştuk. Rize’nin yaylalarından Paris’teki Cite de la Musique’e, New York’taki Worldmusic Institute’e uzanan serüvenini anlatmıştı. 2001’in son günlerinde Amerika turnesine çıktığınızı duymuştum. Kadroda kimler vardı, nerelerde konser verdiniz, daveti yapan hangi kuruluştu? – Benim için önemli bir sınavdı.…
Şahan Arzruni, İstanbul’da doğmuş, liseden sonra müzik eğitimi için Amerika’ya gitmişti. Askerlik görevini yerine getirmediği için vatandaşlıktan çıkarılan piyanist, doğduğu şehre 11 yıl gelememişti. 1990’lardan sonra Türk orkestralarıyla konserler vermeye başlayan müzikçi günümüzün önemli Gomidas yorumcuları arasında. 1969’da yayımladığı albüm bugün hâlâ plakçıların raflarında. 16 Aralık’ta Türkiye’de Gomidas’ı anmak üzere ilk kez düzenlenecek konserin hazırlığında Arzruni de önemli bir rol oynadı. 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı’nın katkısıyla düzenlenen “Bu Toprağın Şarkıları” başlıklı konserde piyanosuyla Gomidas’ın derlediği eserleri seslendirecek, üç şancıya eşlik edecek. Arzruni “Bu konser iki toplumun yakınlaşmasına, İstanbulluların unuttukları bir aydınlarını hatırlamalarına vesile olacak” diyor. Klasik müzik eğitimi sırasında…
İlda Simonian, vişne çiçeğine, işveli sevgiliye, acımasız aşığa, doğulan topraklara, yeni doğmuş bebeğe sevgiyle seslenen, kaybedilen dostlara ağıt yakan Ermeni halk ezgilerini seslendiriyor. “Ben aşık olduğum türküleri söylerim” diyor. 16 yıldır Hollanda’da yaşayan, yaklaşık 10 yıldır dünyanın dört bir yanından Ermeni ezgileri toplayan Simonian, konser izleyicilerinin ısrarı üzerine ilk albümünü kaydetti. “İzler”den sonra iki yeni albüm çalışması sırada bekliyor. Amsterdam merkezindeki Oud-West semtinde, 33 metrekarelik küçük atölyesinde sekiz yıldır şan dersleri veriyor İlda Simonian. 50 civarında öğrencisi var. Hollandalı, Alman, Fransız öğrencilerin çoğu amatör müzik meraklıları. Avrupa’da yeniden moda olan korolarda söylüyor ya da koroya girmeye çalışıyorlar. Birkaçı profesyonel şarkıcı.…